Should We Teach Our Children Facts or The Tools To Find Facts?

E dina ni veitalanoa e wiliki vakalevu oya na veitalanoa baleta na Lotu kei na Politiki.

Au via wasea tikoga e dua na taro me baleta " Na nodra vuli na noda i solisoli ""

O cei na tamata vuli? Okoya e levu na nona "kila" se o koya e kila na iwalewale ni vakadidike me kunea kina na "Kila" ( Knowledge)?

E dodonu beka me da vakatavulici ira na noda gone me ra "Kila" se me ra vulica na iwalewale ni vadidike me ra rawa kina ni ra Kila.?

Views: 689

Reply to This

Replies to This Discussion

Au vakabauta ni dodonu ruarua - sai koya me da vakatavulici ira me ra kila ka me da vakatavulici ira talega na luveda enai walewale ni vakadidike me rawa kina ni ra kila na ka.

Na vuna sai koya ni da na sega ni bula tikoga o keda se meda na tiko vata ga kei ira na luveda me da vakavulici ira tikoga ena veika eda nanuma me ra kila. Ni da vakatavulici ira enai walewale ni vakadidike, ena rawa kina vua na gone me vakayagataka na nona lewa e loma me vakasaqara nai tukutuku ni dua na ka era vinakata me ra kila. E na rawa beka ni ra na vakasaqara ena mona livaliva se na komputa, e rawa ni ra na lai vakasaqara ena i vola eso me vaka na encyclopedia se na Dictionary...au kila na kena talei na vakasaqara nai tukutuku ni dua na ka ena noqu dau wili vola...e a sega walega ni vukea vakalevu sara na noqu vosa vaka vavalagi ia e dolava na mataqu vata kei na noqu vakasama ki na dua na vuravura levu ni kila ka e tu vakavolivoliti keda.

E tiko vata qoka kei au e vale erua na vugoi keirau - e dua e kalasi 7 ka dua e kalasi 8. Au vakavulici rau tiko ena vakasaqaqara i tukutuku ni bula kei Leonardo Da Vinci ka kilai levu ena nona a droini taka na 'Mona Lisa'...Au vakaraitaka vei rau se dau caka vakacava na vakadidike se vakasaqaqara i tukutuku ena Encyclopedia...e sa dua na ka na nodrau taleitaka. Ni qai caka tale mai na vakadidike kei William Shakespeare, erau sa veivuketaka ena vakasaqara ena Encyclopedia ka rau vakasaqaqara talega ena so nai vola ni literature e tu vei au e Vale. e sega walega ni tosoya cake na nodrau kila ka, ia e vukea vakalevu na nodrau vosa vakavavalagi - au solia vei rau edua na world atlas levu vata kei na Dictionary me rau vakayagataka me rau vulica kina nai balebale ni vei vosa dredre eso erau wilika...

Ni da vakavulici ira enai walewale ni vakadidike - e na vakarabailevu taka na nodra rai...era na sega ni vakatau taka tiko vei keda me da cakava vei ira na nodra homework se na nodra tasks, e sa rawa saraga ni ra vakasaqara vakataki ira, ka vakasokumuna vata nai tukutuku me baleta edua nai ulutaga era vinakata me ra kila se me ra vola se me ra vakadikeva. E na vakavuna me ra vakayagataka na nodra mona - e dua na vuli levu talega vei ira.

Vinaka vakalevu na veiwasei Reapi. E levu sara ga na veitalanoa e caka tiko oqo me baleta na vuli me vaka

- Na kena kaulaivi na Veitarogi lelevu

- Na veisautaki ni Curriculum

- " Ko vuli ga ka ta vuli"  E dina ni lasa na i vakasala oqo...E vakaraitaka vkalevu na kedrau veiyawaki na vuli kei na bula e na veisig...Me vaka na "joke oqo" o sa vulica na Biology, Theology, Geology... o sega mada na ni o se bau vulica ....na "Qaloqalogy" ( learn how to swim)

O au na qasenivuli...o a na vuna a via taroga kina na taro oqo...

E lelevu e ra sa vuli vinaka era sega ni kune cakacaka, e lelevu e ra vuli me yacova na Fomu 7 e ra sa tu ga qo i nakoro...se ra caqe pepa wavoki tu qo e na noda saqata...

E dua na ka e vakaraitaki...E ra sega ni kila me vakayagataka vakacava na ka e ra vulica...O cei e cala...O ira na gone se na mataqali vuli e soli vei ira?

Au vakasamataka sara ga na serekali e vola o Konai Helu Thaman

Island Fire

Embers 

Of a once blazing fire

Sleep through an

Endless night

Fraught with the din of 

Billiard balls

Hollywood violence

Rock'n roll music

And the slow turning of 

Foreign textbook pages

The embers wait

Perhaps never to be

Rekindled by

DRY COCONUT LEAVES

---- Kerosene is easier..

Vinaka vakalevu Josese.

E dua tale na taro oqo. 

Na cava na kena ibalebale ni e dua sa tamata vuli?

Taniela au nanuma ni leqa era sotava na luveda ena nodra sega ni rawa ni cakacakataka ira rawa se vakayagataka na veika era vulica e vaka vu mai na Curriculum ni Vuli era tuberi kina. Sala vata kei na nodra sega ni rawa ni apply taka na veika era vulica ki na nodra bula ena veisiga....e dina ni ra sa kila vakaivola se vaka vakasama, ia na vuli tara era sega ni kila me ra cakava vakacava...edua na duidui levu mai na vuli vakaivola vata kei na veika era sotava e taudaku ni vale ni vuli.

E tu talega e ke nai tavi ni tubutubu ena nodra tuberi na gone...eso na gone era tu oqo e na noda veikorokoro vakaviti - era vuli vinaka era mai caqe veva tale tu e nakoro - era sega ni rawa ni teitei...o au e rau drua tagane na luvequ ka rau se qai kalasi dua ena yabaki oqo...me tekivu mai na nodrau yabaki rua, au sa vakavulica vei rau na teitei e yasa ni vale - tei kakana draudrau...ena veisiga vakarauwai se ena vakacagicagi ni matanitu ke'u sega ni cakacaka keitou na tiko ena neitou i teitei lailai e yasa ni vale me keitou cavu co, totokoni na bean, vuruvuru na qele, sui na veika keitou tea.. Oti 'oya sa dau tekivu kauti rau i nai teitei o tamadrau...they will spend a whole day there. Mai na yabaki 3 ki na yabaki 5 e vakayacora tiko ya na noqu lewe ni vale...Rau sa tekivu kindy ena yabaki sa oti...ni suka ga mai na Vuli, rau vakasigalevu, rau vakacegu vakalailai rau sa vakaisuwai...2 na kaloko ratou sa lako vaka veitamani ki nai teitei...ena gauna saraga edatou veitalanoa tiko kina qoka keitou sa kania tiko na mawe ni ligadrau (Dalo & Tavioka, Bele, rourou)...au dau tukuna vei rau...drau vulica mo drau kila na tea na kemudrau...kevaka e mani sega ni lai tini vinaka na nomudrau vuli, drau sa kila tiko na tea na kemudrau, drau na vulica vakamalua na siviyara ni drau sa levu cake, na nunu ena vaka vulici kemudrau kina o tamamudrau...we are basically teaching them survival skills ena bula vaka nakoro...e ka ni rarawa me'u wasea ni'u sega ni raica vei ira tale na tama ni gone se tina ni gone e nakoro me ra cakava talega ya...era vakawelei na gone ena computer games, na lai internet...e levu tu na qele, ia e sega ni teivaki baleta ni ra sa sega tu na cakava na tamadra, era sega talega ni mai cakava na luvedra etc...ke dua na tamata e sa vuli, oqo e dua na tamata e rawa ni vakacakacaka taka na nona kila ka ena draki ni bula cava ga e bula kina, e rawa ni vakadewataka na kila ka o ya me ra rawata kina na nodra bula o ira era bula vata kaya...se'u lasu beka?

Dina taucoko na ka o tukuna tiko Reapi..O iratou talega na noqu kajikaji e ratou dau taleitaka vakalevu na gole i teitei vata kei au...e dina ga ni keitou tu mai Irope....E ratou taleitaka na tara na qele, e dina ni vakadredretaka na cakacaka, au dau laivi iratou me ratou vakadidike...lol...

Me'u lesuva tale mada yani na noqu taro...

O au na noqu rai o au, e dodonu me da vakaukauwataka na vuli tara. Qo na kena ibalebale vei au... E na gauna e ra sa yacova kina na Fomu 4, me soli vei ira na idigidigi, e ra via tosoya tikoga na nodra vuli me yacova na Fomu 7 se ra via vuli tara...

Na vuli tara me kua ga ni vuli tara e da kila tiko e na gauna oqo...Teitei, matai, Idzinia..Me vakarabailevu taki...

- Baqe

-Tabana ni Gade ( Travel Agent)

- Veitabana ni Otela

- Veiqaravi vei ira na gone murivuli.( Preschool, Caregiving)

- Bula raraba...

- kei na so tale.

Kevaka e ra tekivu e na yabaki 16...tekivu na vuli tara, Tolu na yabaki ni nodra vuli tara. Na gauna e ra sa yabaki 18 kina...cakava na kena veitarogi...ka ra sa vakavakarau sara yani ki na vuli torocake, me ra vakatitobutaka tale na nodra rai.

Vei au na vuli me yacova na Fomu 7 e vakaoti ilavo sara ga...Kevaka e gadreva dina na luveda me ra cakava, vinaka. Ia na leqa ga ni da sa nanuma kece ni o koya e gole i vuli tara...na tamata ulumalumalumu...Sa na viavia kena gauna beka oqo me da sa veisautaka vakamalua na noda rai

Au tokona na vakasama ni vuli tara se vocational studies - vata kei na veivakasama era dau nanuma na so ni rauti ira ga na ulu malumalumu. Era sega ni raica rawa ni o ira qoka e dina e so vei ira era sega sara ni rawa ka vakavuli, ia na nodra tara na cakacaka se na taledi e tu vei ira, e sivia sara na nona kila e dua e kaya ni tamata vuku.

E dua keitou mata ni veiganeni e yaco ena fomu 5, sa kerea vei rau na nonai tubutubu me lai vocational i RKS...ena gauna oqo e vakaitutu levu sara tu ga ena vanua e cakacaka kina ni rawata na veitarogi ni Civil engineering.....oya ena nona rai ni vakaoti gauna ga vua na vuli tiko me yacova na lai fomu 7...

Esa dodonu me da vakauqeti ira na luveda se o ira na wekada me ra vuli tara...

Au vakabauta ni gauna eda vakayaloqaqataki ira kina na gone me ra cakava na nodra vakadidike se na nodra vakasokumuni tukutuku me baleta e dua nai ulutaga, eda sa vakavulici ira tiko me ra tu vakataki ira ka sega ni vakararavi taka na nodra bula, se vuli, se kila ka kivua e dua tani tale na tamata.

Era vakauqeti me ra vakayagataka na nodra vakasama - me ra tu vakataki ira (independent)...au sega ni duavata kei na curriculum e sa qaravi tu oqo ena noda vei koronivuli e Viti...me vakarautaki tiko na nodra workbooks na gone...ena gauna au a lai vuli kina me'u tekivu kalasi 1, it was either to swim or sink...basically I was thrown into the deep end and it was a tough swim. Au a sega ni bau Kindergarten, au a sega ni kila na vosa vakavavalagi, au lai vuli ena nodra koronivuli na kai Jaina mai Lautoka....e dua na vuli levu ena noqu sasaga me'u kila na vosa vakavavalagi, vata kei na vosa vaka Jaina (Mandarin)...au a susu mai na noqu koro ni vasu vei rau na buqu vata kei na Tukaqu...ni sa kacivi o rau na noqui tubutubu enai lesilesi vaka matanitu i Lautoka, keitou toki mai ki Lautoka ena siga vakarauwai, tekivu na vuli ena siga moniti...Saturday & Sunday was basically the two days I had a crash course in English....ia e dua na ka e vakavulica vei au, sai koya me'u vakasaqara na kila ka.

Ena gauna talega ni noqu tekivu, keimami sega ni vaka workbook, we had to form our own sentences, we had to look for spellings - na wili vola e vukei au vakalevu ena tikina qoka...

Na vuli ena gauna oqo esa vaka me ra vakani ga enai sevuni ena veisiga...sa rauta me ra sega ni rawa ni cakacakataki ira na luveda because they do not know how!!!! E vinaka cake kina vei au, me ra vakavulici na luveda me ra vakasaqara nai tukutuku...ni ra sega ni vakararavi era na kauta voli nai yaragi qoka ena nodra bula taucoko!!

Mr.Seruvatu, Facts and Tools and how it is related to the Topic given. Ni sa caka e dua na vakadidike, e dodonu me kila tiko o gone na ka me cakava me vaka na vanua me kouta mai kina nona facts, eg., newspapers, Encyclopedia, Internet and some other Non Fiction Books, Interviewing people or Questionnaires that are to be given to people  etc. Io me nanuma tiko o gone, ni sa kouta mai dua na ka va gona, me vola tiko na vanua e kouta mai kina especially when she/ he is quoting from a book. Sometimes too, ni sa dau soli na topic qai dau solia o qasenivuli na cava na vuli eda na vulica mai vena Topic e solia.(Theme) beleta ni qai lei maka taki na research se essay, e tiko na vika e na vamuria o qasenivuli me soli kina na maka. Eg., Content etc.Ni qai dua e kila rawa qore, sa na sigi vataratutu ni na lei kila vinaka na ka me na cakava ni lako vena vuli torocake.

Sa tekivutaki tiko oqo mai viti na Curriculum vou...

"Outcome based Curriculum"

Na curriculum oqo e tukuna ga yani vei ira na qasenivuli...vakatagedegede ni kilaka  e dodonu me ra tiko kina o ira na gonevuli...o ira na qasenivuli me ra na qai vakarau taka na lesoni...me vukei ira kina na gone me ra rawata na ivakatagedegede o ya...

Na cava na nomu rai me baleta na curriculum vou oqo...?

Qo e dua na taro vina Mr.Seruvatu beleta ni ra sa na vakanamata ga vena outcome ena solia se rawata e dua na gone. Qai vacava na nona input o gone??Cava soti e cakava me rawata kina na maka gona??

Sa kerei tiko o ira na qasenivuli me sa vakalailaitaki na veitavulici e na vavaloaloa ka me ra  solia na galala vei ira na gonevuli me ra vadidike.."constructivist learning...experiential learning....kei na so tale

Mr Seruvatu! qai cava o ira na below average students se o ira na sitting on the fence??Ni sa valailai taki va qore then qai cava e na cakava tu o qasenivuli ni sa soli tu ga vaqore na task?? Sa na valailai taki talega na nona time o koa??Qai cava tu o ira na gone ulu vinaka??Where will they fit  in cos below average students will be slowing them down!

RSS

FORUM

SA LALA DINA NA KORO QO - DID FACEBOOK KILLED MATAVUVALE? 7 Replies

Started by NiteDrox in News Discussions. Last reply by NiteDrox Jul 2.

Veidigidigi e Viti e na yabaki 2018. 31 Replies

Started by viliame nabobo in World Issues. Last reply by Ratu Jonetani Tavadroka Feb 12.

Decision Making-Why Is It So Hard To Decide? 8 Replies

Started by anamaria in World Issues. Last reply by Islandgal Aug 27, 2018.

Who Is This Beast Mentioned In Revelation 13:18? - 666! 252 Replies

Started by UDDY in Spirit and Self. Last reply by Ulaya Racua Saidora Jul 2, 2018.

Jesus Did Not Rise From The Dead On Sunday 150 Replies

Started by Ulaya Racua Saidora in News Discussions. Last reply by Ulaya Racua Saidora Jun 21, 2018.

World War III 2 Replies

Started by Ulaya Racua Saidora in World Issues. Last reply by Ulaya Racua Saidora Jun 21, 2018.

Will Iran Succeed in Syria?

Started by Ulaya Racua Saidora in World Issues May 14, 2018.

How Can Fiji Sevens Team Improve its performance against the two Giant South Africa and Enland. 16 Replies

Started by Tomasi Vakameau in Sports. Last reply by Tomasi Vakameau Apr 30, 2018.

© 2019   Created by Matavuvale Admins.   Powered by

Badges  |  Report an Issue  |  Terms of Service